Bronnen

Het beoordelen van bronnen

Bij het beoordelen van bronnen, moet je letten op bruikbaarheid, representativiteit en betrouwbaarheid.

Bruikbaarheid

  • Als je iets wilt onderzoeken over het verleden of over een economisch verschijnsel begin je met het stellen van vragen.
  • Een bruikbare bron geeft (voor een deel) antwoord op je vraag.
  • Of je een bron kunt gebruiken, hangt af van de vragen die je stelt.

Representativiteit

  • Geldt de bron voor één uitzonderlijk geval, dan is je bron niet echt representatief.
  • Geldt de bron voor meer gevallen/voor meer mensen, dan is je bron meer representatief en daardoor waardevoller.

Betrouwbaarheid
Om de betrouwbaarheid van een bron te beoordelen, moet je letten op:
a. De persoon
– Wat voor persoon was de schrijver of maker van de bron?
– Welke rol speelde hij in de in de bron beschreven gebeurtenis?
b. De tijd
– Heeft de schrijver/tekenaar de informatie die de bron bevat direct na de gebeurtenissen      opgeschreven, of pas vele jaren later?
c. De informatie
– Hoe kwam de schrijver/tekenaar zelf aan de informatie?
– Was hij er zelf bij?
– Kon hij het gebeuren/proces dat hij beschrijft zelf overzien?
– Heeft hij het van horen zeggen?
– En waar haalde deze zegsman zijn info vandaan?
d. De bedoeling
– Met welk doel heeft de schrijver/tekenaar de gegevens vastgelegd?
– Wil hij propaganda ergens voor maken, of ‘een waar verhaal’ schrijven?
– Was hij zich ervan bewust dat mensen zijn verhaal later zouden lezen? Of schreef hij iets      op dat later toevallig is overgebleven? (bewuste of onbewuste bron)
– Was de bron bedoeld voor iedereen (publieke bron) of privé, of geheim, bijvoorbeeld een    brief of dagboek?

Onbewuste, niet- publieke bronnen zijn meestal betrouwbaarder dan bewuste, publieke bronnen.


Betrouwbaarheid van internetbronnen

Wat is echt, wat is nep op internet? Tips om informatie te onderzoeken op herkomst en geloofwaardigheid.

Een van de belangrijkste verworvenheden van het net is dat iedereen met een computer wereldwijd kan publiceren. Iets wat in de ‘papieren wereld’ alleen is weggelegd voor kapitaalkrachtige ondernemingen.

Maar hoe zit het met de betrouwbaarheid van de informatie als er geen redacties, uitgevers, journalisten en andere poortwachters meer tussen zender en ontvanger zitten?

Algemeen

  • Internet is meestal geen bron, het is op z’n best een secundaire bron.
  • Ga nooit af op maar één bron. Verifieer zoveel mogelijk feiten aan de hand van andere bronnen.
  • Gebruik je gezonde verstand: klopt de informatie met wat je elders ook tegenkomt, worden er bronnen genoemd die je ergens anders ook tegenkomt, wordt er verwezen naar boeken, kranten, universiteiten, organisaties?
  • Als het een onwaarschijnlijk verhaal is: ga er maar van uit dat het niet waar is.

Wat zijn broodje aapverhalen?
Volgens de Dikke Van Dale is een broodje aapverhaal een “meestal gruwelijk, hedendaags volksverhaal dat als ‘waar gebeurd’ wordt verteld en vaak ook wordt geloofd, dat inspeelt op universele angsten en dat over de hele wereld als een soort mythe opduikt.”
Zie https://nl.wikipedia.org/wiki/Broodjeaapverhaal

Onderzoeken van sites

Domeinnamen
Afgezien van ooggetuigenverslagen en andere mededelingen van direct betrokkenen is informatie doorgaans betrouwbaarder wanneer het afkomstig is van een grotere organisatie.
Probeer er achter te komen van wie de domeinnaam is. Kijk na op wiens naam het domein is geregistreerd bij de locale NIC’s zoals de Stichting Internet Domeinregistratie: https://www.sidn.nl
Voor .com, net, edu, biz, info (en meer) controleren bij Whois: http://www.whois.com

Op tekstniveau
Is het een tekst die bedoeld lijkt om informatie over te dragen of is het een tekst die vooral emotie overbrengt?
Is de informatie logisch, klinkt het plausibel, worden er redenen genoemd waarom de informatie correct zou zijn?
Levert de tekst ondersteunend bewijs?
Is de informatie op een of andere manier ook terug te vinden in andere, bij voorkeur gedrukte, bronnen?

Internet zoekstrategie
Probeer zoveel mogelijk het netwerk om een tekst (personen, feiten, datums, omstandigheden) in kaart te brengen.
Check verschillende zoekmachines:


Met de volgende online diensten kun je zelf een website over bronnen maken

Zie ook de rubriek ‘Tips‘ op deze site.